About Us

क्रिकेटच्या प्रेमातून… वाचकांच्या मनापर्यंत!

क्रिकेट हा केवळ एक खेळ नाही, हे वाक्य आपण अनेकदा ऐकतो. पण क्रिकेटवर प्रेम करणाऱ्या प्रत्येकाला या वाक्याचा खरा अर्थ सांगण्याची गरज नसते. कारण त्याच्यासाठी क्रिकेट म्हणजे कधी बालपणीच्या गल्लीतील आठवणी, कधी रेडिओवर ऐकलेल्या धावांचे वर्णन, कधी मैदानावर अनुभवलेला विजयाचा आनंद, तर कधी एखाद्या पराभवानंतर मनात रेंगाळणारी हुरहूर. क्रिकेटच्या या प्रवासात आकडे असतात, विक्रम असतात, विजय-पराजय असतात; पण या सगळ्यांच्या पलीकडे असतात माणसं, त्यांचे संघर्ष, त्यांची स्वप्नं आणि असंख्य आठवणी. क्रिकेटच्या याच भावविश्वाचा वेध घेण्याचा प्रयत्न म्हणजे ‘क्रिककथा’ !

२०२१ मध्ये सुरू झालेला  क्रिककथाचा प्रवास आज सहाव्या वर्षात पदार्पण करत आहे. मागे वळून पाहताना समाधान वाटतं, पण त्याहून अधिक आनंद होतो तो या प्रवासात जोडल्या गेलेल्या लेखकांचा, वाचकांचा आणि क्रिकेटप्रेमींचा विचार करताना. सुरुवातीला मनात असलेली एक छोटीशी कल्पना आज महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून देशाच्या विविध भागांमध्ये आणि जगभरातील क्रिकेटप्रेमींपर्यंत पोहोचली आहे. हा प्रवास केवळ एका दिवाळी अंकाच्या विस्ताराचा नाही; तर क्रिकेटविषयक दर्जेदार लेखनाला हक्काचं व्यासपीठ मिळावं, या विश्वासाचा आहे. प्रत्येक वर्षी अंकाची तयारी करताना एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते, ती म्हणजे क्रिकेटविषयी लिहिण्यासारखं खूप काही आहे आणि वाचकांनाही केवळ सामन्याचा निकाल जाणून घेण्यापलीकडे जाऊन या खेळाचा वेगवेगळ्या दृष्टिकोनांतून वेध घ्यायचा आहे.

यंदाचा  क्रिककथा आमच्यासाठी एका नव्या पर्वाची सुरुवात आहे. आजवर मराठी भाषेतून वाचकांशी संवाद साधणारा हा अंक आता मराठीसोबत इंग्रजी भाषेतही वाचकांच्या भेटीला येत आहे. या अंकात मराठी आणि इंग्रजी अशा दोन्ही भाषेतील लेख आपल्याला नजरेस पडतील. भाषेचा हा विस्तार करताना मूळ हेतू मात्र बदललेला नाही. उलट, क्रिकेटविषयीच्या आपल्या कथा अधिकाधिक लोकांपर्यंत पोहोचाव्यात, विविध भाषांमधील वाचकांना एकाच भावविश्वात आणता यावं आणि क्रिकेटच्या माध्यमातून नवे संवाद निर्माण व्हावेत, हा या निर्णयामागचा विचार आहे. भाषा बदलली तरी क्रिकेटची भाषा बदलत नाही. क्रिकेटला जोडणारा धागा हा कोणत्याही भाषेपेक्षा अधिक घट्ट असतो.  क्रिककथाच्या या नव्या अंकातून तोच धागा अधिक मजबूत करण्याची आमची इच्छा आहे.

आज क्रिकेटचं जग प्रचंड वेगाने बदलत आहे. कसोटी क्रिकेटपासून टी-२० पर्यंत, आंतरराष्ट्रीय सामन्यांपासून फ्रँचायझी क्रिकेटपर्यंत आणि पारंपरिक मैदानांपासून डिजिटल माध्यमांपर्यंत या खेळाने अनेक रूपं धारण केली आहेत. सामन्याचे थेट प्रक्षेपण, क्षणाक्षणाला मिळणारी आकडेवारी, सोशल मीडियावरील चर्चा आणि मोबाइलवर उपलब्ध असलेले असंख्य व्हिडिओ यांमुळे क्रिकेट चाहत्यांपर्यंत माहिती पोहोचण्याचा वेग अभूतपूर्व झाला आहे. अशा काळात दिवाळी अंक वाचण्याची गरज काय, असा प्रश्न कुणाच्या मनात येऊ शकतो. पण माहितीचा वेग वाढला असला तरी त्या माहितीमागची गोष्ट समजून घेण्याची गरज कमी झालेली नाही. एखाद्या खेळाडूने केलेल्या शतकाची माहिती काही सेकंदांत मिळू शकते; मात्र त्या शतकापर्यंत पोहोचताना त्याने केलेला संघर्ष, त्यामागची पार्श्वभूमी आणि त्या खेळीचा क्रिकेटच्या इतिहासावर झालेला परिणाम समजून घेण्यासाठी सखोल लेखनाची आवश्यकता असते. धावफलक आपल्याला काय घडलं ते सांगतो; चांगलं लेखन मात्र ते का घडलं, त्याचा अर्थ काय आणि त्यातून काय शिकता येईल, याचा विचार करायला लावतं.  क्रिककथा नेहमीच या दुसऱ्या प्रवासाचा भाग बनण्याचा प्रयत्न करत आला आहे.

क्रिकेटच्या इतिहासात अनेक महान खेळाडू होऊन गेले. काहींनी आपल्या कामगिरीने विक्रमांची शिखरं गाठली, काहींनी प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करून स्वतःची ओळख निर्माण केली, तर काहींच्या वाट्याला अपेक्षित यश आलं नाही; तरी त्यांचं योगदान विसरता येत नाही. क्रिकेटची समृद्धी केवळ विजेत्यांच्या कथांमध्ये नसते, तर त्या विजेत्यांपर्यंत पोहोचण्यासाठी झटणाऱ्या असंख्य व्यक्तींच्या प्रयत्नांतही असते. म्हणूनच एखाद्या खेळाडूची आठवण सांगताना त्याच्या धावा किंवा बळी यांपलीकडे जाणं महत्त्वाचं ठरतं. त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाचा, त्याच्या काळाचा आणि त्याने खेळावर केलेल्या प्रभावाचा शोध घेणं आवश्यक असतं.  क्रिककथा मधील प्रत्येक लेखामागे अशीच काहीतरी नवी दृष्टी, एखादी वेगळी आठवण किंवा एखादा अनपेक्षित संदर्भ वाचकांपर्यंत पोहोचावा, अशी आमची अपेक्षा असते. कारण क्रिकेटविषयीचं उत्तम लेखन हे केवळ जुन्या आठवणींना उजाळा देत नाही, तर त्या आठवणींकडे नव्याने पाहण्याची संधीही देतं.

या प्रवासात लेखकांचं योगदान अनमोल आहे. क्रिकेटकडे प्रत्येक जण आपापल्या नजरेतून पाहतो. एखाद्याला खेळातील तांत्रिक बारकावे महत्त्वाचे वाटतात, दुसऱ्याला एखाद्या खेळाडूच्या आयुष्यातील संघर्ष भावतो, तर तिसऱ्याला एखाद्या ऐतिहासिक सामन्याच्या आठवणींतून त्या काळाचा पट उलगडताना आनंद मिळतो. या सगळ्या दृष्टिकोनांना एकाच व्यासपीठावर आणणं, त्यांच्यातील वैविध्य जपणं आणि त्यातून वाचकांना समृद्ध करणारा अनुभव देणं, हे  क्रिककथासाठी नेहमीच महत्त्वाचं राहिलं आहे. लेखकांनी आपला वेळ, अभ्यास, अनुभव आणि भावना या अंकासाठी दिल्या आहेत. त्यांच्याशिवाय  क्रिककथा चा प्रवास शक्य झाला नसता. त्याचप्रमाणे प्रत्येक वर्षी अंकाची वाट पाहणारे, तो स्वतः वाचणारे, इतरांना वाचायला देणारे आणि नव्या वाचकांपर्यंत पोहोचवणारे वाचकही या प्रवासाचे तितकेच महत्त्वाचे भागीदार आहेत.

यावर्षीच्या अंकात देखील काही विशेष लेख आपल्याला वाचायला मिळतील. विजय केंकरे, पूर्वी भावे, अथर्व सुदामे. विजय पटवर्धन, मयुरेश कोण्णूर, सोनिया डबीर, मुक्ता बाम, ऋषिकांत राऊत यांसारख्या नावाजलेल्या मंडळींनी यावर्षीच्या अंकात आपले लेख लिहिले आहेत. ही सर्व मंडळी विविध क्षेत्रांत कार्यरत असली तरीही त्यांचे क्रिकेटप्रेमी सर्वश्रुत आहे. तसेच या अंकाचे वैशिष्ट्य म्हणजे आर्यन सुराणा, कलरब रे, डॅनियल युनान सारख्या अमराठी लेखकांनी आपले नोंदवलेले योगदान महत्वाचे आहे. याखेरीज रोहन आणि लेन चेंबर्स या पिता-पुत्राच्या जोडीने खास क्रिककथासाठी केलेला व्हिडिओ, त्यात त्यांनी सर गॅरी सोबर्स ह्यांच्या आठवणींना दिलेला उजाळा आपल्या क्रिकेट रसिकांना नक्कीच आवडेल. भारतीय महिला संघाचे मुख्य प्रशिक्षक अमोल मुजुमदार यांची अथर्व सुदामे यांनी घेतलेली मुलाखत देखील आपल्याला भावेल. 


क्रिककथाचा विस्तार होत आहे याचा नक्कीच आनंद आहे. त्याचबरोबर त्या वाचकांशी विश्वासाचं नातं निर्माण होणं अधिक महत्त्वाचं आहे. महाराष्ट्रातील विविध शहरांपासून देशाबाहेरील वाचकांपर्यंत पोहोचण्याचा आनंद नक्कीच आहे; पण प्रत्येक वाचकाने अंक उघडताना त्याला काहीतरी वेगळं वाचायला मिळेल, एखादी जुनी आठवण पुन्हा जगता येईल किंवा क्रिकेटविषयी विचार करण्याचा नवा मार्ग सापडेल, अशी अपेक्षा ठेवावी, हे त्याहून महत्त्वाचं आहे. म्हणूनच प्रत्येक नवीन अंकासोबत आमच्यासमोर एक नवी जबाबदारी उभी राहते. वाचकांचा विश्वास टिकवण्याची, लेखनाचा दर्जा जपण्याची आणि क्रिकेटविषयीच्या चर्चेला अधिक समृद्ध करण्याची. हा अंक केवळ एक वार्षिक प्रकाशन न राहता क्रिकेटप्रेमींच्या वाचनविश्वाचा अविभाज्य भाग व्हावा, हेच आमचं स्वप्न आहे.

दिवाळी हा प्रकाशाचा, आनंदाचा आणि आप्तस्वकीयांसोबतच्या संवादाचा सण. या काळात पुस्तकं आणि दिवाळी अंकांना आपल्या घरात एक वेगळंच स्थान मिळतं. धावपळीच्या दैनंदिन आयुष्यातून थोडा वेळ काढून एखादा लेख वाचणं, त्यातील विचारांशी सहमत किंवा असहमत होणं, एखादी आठवण घरच्यांना सांगणं किंवा एखाद्या लेखावर मित्रांसोबत चर्चा करणं, हा वाचनाचा खरा आनंद आहे. क्रिकेटमुळे आधीच जोडले गेलेले लोक अशा वाचनातून आणखी जवळ यावेत, नव्या पिढीला क्रिकेटचा इतिहास आणि त्यातील माणसं समजावीत आणि क्रिकेटविषयीचं प्रेम केवळ सामन्यांपुरतं मर्यादित न राहता वाचनातूनही वाढावं, अशी  क्रिककथा मागची भावना आहे. क्रिकेटच्या मैदानावर अनेकदा एका चेंडूवर सामन्याचा निकाल ठरतो; पण त्या एका चेंडूमागची कथा कधीकधी कित्येक वर्षं सांगितली जाते. अशाच कथा शोधण्याचा आणि जपण्याचा हा आमचा छोटासा प्रयत्न आहे.

सहा वर्षांचा हा टप्पा गाठताना मनात कृतज्ञतेची भावना आहे आणि पुढील प्रवासाविषयी उत्सुकताही.  क्रिककथाच्या प्रत्येक अंकाने काहीतरी नवं शिकवलं, नवे लेखक जोडले, नवे वाचक मिळवून दिले आणि क्रिकेटकडे पाहण्याची दृष्टी अधिक व्यापक केली. यंदा मराठी आणि इंग्रजी या दोन्ही भाषांमधून हा संवाद पुढे नेताना आमचं ध्येय अधिक स्पष्ट झालं आहे. क्रिकेटविषयीच्या उत्तम कथा शोधायच्या, त्या मनापासून सांगायच्या आणि त्या वाचकांच्या मनापर्यंत पोहोचवायच्या. या प्रवासात तुमची साथ अशीच कायम राहील, हा विश्वास आहे.

आपल्या सर्वांच्या प्रेमामुळे आणि विश्वासामुळेच  क्रिककथाचा हा प्रवास शक्य झाला आहे. या दिवाळीतही हा अंक तुमच्या हातात पडल्यावर त्यातील एखादी कथा तुम्हाला जुन्या दिवसांत घेऊन जाईल, एखादा लेख नव्याने विचार करायला लावेल आणि एखादी आठवण तुमच्या चेहऱ्यावर हसू आणेल. असं झाल्यास आमच्या प्रयत्नांचं सार्थक झालं असं वाटेल.

आपल्या सर्वांना दिवाळीच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!

आपला,

कौस्तुभ चाटे
संपादक, क्रिककथा